Tầm quan trọng của sức khỏe tim mạch đối với sinh lý nam giới

Sức khỏe tim mạch và sinh lý nam giới gắn liền với nhau vì cương cứng thực chất là một hiện tượng mạch máu. Khi lớp nội mô mạch máu khỏe, mạch giãn tốt, máu dồn về dương vật đầy đủ. Khi tăng huyết áp, mỡ máu cao, tiểu đường hay hút thuốc làm tổn thương mạch máu, dương vật thường là nơi "báo động" sớm, trước cả tim. Bảo vệ tim mạch vì thế cũng là cách bảo vệ đời sống tình dục lâu dài, và ngược lại, rối loạn cương là lý do chính đáng để kiểm tra tim.

Một hệ mạch máu, hai biểu hiện

Nội mô là lớp tế bào mỏng lót mặt trong mọi mạch máu, có nhiệm vụ tiết nitric oxid để mạch giãn ra khi cần. Nitric oxid cũng chính là "công tắc" khởi động quá trình cương. Các yếu tố nguy cơ tim mạch đều gây rối loạn chức năng nội mô:

• Tăng huyết áp làm thành mạch chịu áp lực cao, dày và cứng dần.
• Cholesterol LDL cao tạo mảng xơ vữa thu hẹp lòng mạch.
• Đường huyết cao làm tổn thương cả mạch máu lẫn thần kinh.
• Khói thuốc lá trực tiếp phá hủy nội mô và gây co mạch.

Mạch máu dương vật có đường kính nhỏ, nên cùng một mức độ xơ vữa, triệu chứng ở dương vật xuất hiện sớm hơn so với động mạch vành lớn hơn. Nhiều nghiên cứu ghi nhận rối loạn cương có thể đi trước biến cố tim mạch vài năm.

Rối loạn cương: cơ hội để phòng bệnh tim

Với nam giới trung niên, rối loạn cương mới xuất hiện không rõ lý do nên được coi như một lời nhắc đi kiểm tra tim mạch. Bác sĩ có thể:

• Đo huyết áp, cân nặng, vòng bụng.
• Xét nghiệm đường huyết, HbA1c, mỡ máu.
• Đo điện tim, và khi cần, làm nghiệm pháp gắng sức hoặc siêu âm tim.
• Đánh giá nguy cơ tim mạch tổng thể trong 10 năm.

Phát hiện sớm tăng huyết áp hay rối loạn mỡ máu ở giai đoạn này có thể giúp ngăn một cơn nhồi máu cơ tim sau này. Bài rối loạn cương dương và cách đối mặt trình bày thêm các bước tiếp theo.

Người có bệnh tim có quan hệ được không

Hoạt động tình dục là một dạng gắng sức thể lực ở mức vừa phải, thường được so sánh tương đương với đi bộ nhanh hoặc leo hai tầng cầu thang. Nhiều người bệnh tim ổn định có thể sinh hoạt bình thường. Một cách tự đánh giá thô mà bác sĩ hay dùng: nếu bạn leo được hai tầng cầu thang ở tốc độ vừa phải mà không đau ngực, không khó thở nhiều, thì khả năng gắng sức thường đủ cho hoạt động tình dục. Tuy nhiên, đây không thay thế được đánh giá của bác sĩ tim mạch.

Thuốc tim mạch và sinh lý

Một số thuốc tim mạch có thể ảnh hưởng tới chức năng tình dục, như một số thuốc chẹn beta thế hệ cũ hay thuốc lợi tiểu thiazid. Đừng tự ý ngừng thuốc; hãy báo bác sĩ để cân nhắc đổi sang thuốc khác ít ảnh hưởng hơn. Điều quan trọng không kém: người đang dùng nitrat tuyệt đối không dùng thuốc ức chế PDE5 như Sildenafil, lý do được giải thích tại bài tương tác giữa Sildenafil và nitrat.

Năm thói quen bảo vệ cả tim và sinh lý

1. Vận động đều đặn

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị người trưởng thành vận động cường độ vừa 150–300 phút mỗi tuần. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi đều tốt. Khi tập cường độ cao, nên biết cách theo dõi nhịp tim khi tập luyện cường độ cao để tập an toàn.

2. Ăn uống ít muối, nhiều rau

Giảm nước mắm, đồ muối chua, đồ chế biến sẵn; tăng rau xanh, trái cây, cá. Gợi ý chi tiết có trong bài chế độ ăn uống cải thiện sinh lực nam.

3. Bỏ thuốc lá hoàn toàn

Không có mức hút thuốc an toàn cho mạch máu. Lợi ích cho tim bắt đầu ngay sau khi bỏ.

4. Hạn chế rượu bia

Rượu làm tăng huyết áp, gây rối loạn nhịp, tổn thương cơ tim khi uống nhiều kéo dài.

5. Kiểm soát cân nặng và các chỉ số

Biết con số huyết áp, đường huyết, mỡ máu của mình và theo dõi định kỳ. Với người châu Á, chỉ số khối cơ thể từ 23 trở lên đã được xem là thừa cân.

Những con số nên biết về bản thân

Bảo vệ tim mạch bắt đầu từ việc biết các chỉ số của chính mình. Huyết áp bình thường ở người trưởng thành thường được coi là dưới 120/80 mmHg; theo hướng dẫn tại Việt Nam, tăng huyết áp được chẩn đoán khi huyết áp đo tại phòng khám từ 140/90 mmHg trở lên. Đường huyết lúc đói, HbA1c và bộ mỡ máu (cholesterol toàn phần, LDL, HDL, triglycerid) giúp đánh giá nguy cơ chuyển hóa. Vòng bụng và chỉ số khối cơ thể phản ánh mỡ nội tạng. Ghi lại các chỉ số này mỗi năm giúp bạn và bác sĩ thấy xu hướng thay đổi, thay vì chỉ nhìn một lần đo.

Dấu hiệu cần dừng lại khi đang sinh hoạt

Đau tức ngực, khó thở bất thường, choáng váng, tim đập loạn nhịp trong hoặc sau khi quan hệ là dấu hiệu cần dừng ngay, nghỉ ngơi và đi khám. Nếu đau ngực kéo dài trên vài phút, gọi cấp cứu 115. Khi đến viện, hãy báo các thuốc đã dùng, đặc biệt nếu có dùng thuốc điều trị rối loạn cương.

Kết luận

Trái tim khỏe là nền tảng của đời sống tình dục khỏe. Đừng xem rối loạn cương chỉ là chuyện phòng the; hãy xem nó là thông điệp từ hệ mạch máu, và đáp lại bằng một lần kiểm tra sức khỏe tim mạch nghiêm túc.